Na 115 jaar geen diensten meer in de Vennekerk

Winschoten

De Protestantse Gemeente Winschoten heeft zondag, tijdens de ochtenddienst, afscheid genomen van de Vennekerk in Winschoten. Dit betekent dat voortaan de diensten in de Marktpleinkerk zullen worden gehouden.

Het afscheid komt niet als een verrassing want reeds in april 2012 had de Algemene Kerkenraad van de Protestantse Gemeente aangekondigd de kerk te willen sluiten. Het ontbreken van financiële middelen lagen daar destijds aan ten grondslag. De Vennekerk had een grondige opknapbeurt nodig en de slordige twee ton die daarvoor nodig waren ontbraken op dat moment. Het vervolgens opgerichte Actiecomité Vennekerk heeft daarop nog verwoede pogingen ondernomen het tij te keren maar de Protestantse Gemeente ging toch volledig voor de optie Marktpleinkerk, de andere kerk die onder beheer van de gemeente staat. Exploitatieproblemen Eind vorig jaar werd al duidelijk dat de exploitatieproblemen niet op te lossen waren en werd er een stichting in het leven geroepen onder leiding van het echtpaar Riek en Henk van der Wal die het beheer van de Vennekerk overnam. Dat er juist tijdens de ochtenddienst van afgelopen zondag afscheid werd genomen is symbolisch want dit jaar is het exact 115 jaar geleden dat de Vennekerk als kerk van de gereformeerde gemeente de deuren opende. Aan het besluit een nieuw godshuis op de Venne te stichten lag overigens een hele geschiedenis ten grondslag. Voor Winschoten begon deze historie in 1840, twee jaar nadat predikant Hendrik de Cock uit het Noord-Groningse Ulrum met zijn kerkenraad een akte van afscheiding of wederkering had getekend. Dit betekende dat De Cock en zijn aanhang, door de tegenstanders smalend als Cocksianen verketterd, de hervormde kerk als een valse kerk beschouwden en zij geen omgang met deze kerk wilde hebben totdat deze zou terugkeren tot de waarachtige dienst des heren. De kerkstrijd die daarop losbarste betekende voor De Cock zelfs gevangenschap maar tegelijkertijd wist hij in het hele land aanhangers voor zijn gedachtegoed te motiveren. Huisdiensten Zo werden in Winschoten vanaf 1836 bij boer Edske Galtjes Dijksterhuis aan de Bovenburen in diens boerderij huisdiensten in de geest van Hendrik de Cock gehouden. Met hulp van de gunstig gezinde veldwachter Teijen Bonsema bleef Dijksterhuis buiten strafvervolging en kreeg hij in 1837 van het Winschoter gemeentebestuur toestemming tot het houden van huisdiensten die onder voorwaarden werden toegestaan. Drie jaar later werd besloten tot het institutioneren van de gereformeerde kerk van Bovenburen. Vanaf dat moment noemde de gemeenschap zich Christelijk Afgescheiden Gereformeerde Gemeente. Met het groeien van de kerkgemeenschap werd de ruimte bij Dijksterhuis te klein en werd voor de diensten uitgeweken naar de schuur van de familie Woltjer die eveneens op de Bovenburen gevestigd was. In 1853 vroeg Woltjer een vergunning aan voor de bouw van een kerkje aan het Zandpad, de later Witte de Withstraat. Dit gebouw, dat plaats bood voor 200 personen, werd in datzelfde jaar nog in gebruik genomen, met vanaf april 1855 dominee G. Kramer als eerste predikant. In 1865 bleek ook deze ruimte te klein en kon een stuk grond worden verworven aan de Buiten Venne toebehorend aan de familie Uildriks. Hier werd in 1867 een nieuwe kerk met pastorie gebouwd. Ook werd er in 1889 op de Hoogklei een school voor gereformeerd onderwijs ingericht. De kerk aan de Buiten Venne bleek rond 1900 al niet meer te voldoen, reden genoeg een uitbreiding van het gebouw te overwegen. De Winschoter aannemer Van Lenning wist het kerkbestuur er echter van te overtuigen dat afbraak van de bestaande kerk en nieuwbouw van een nieuw kerkgebouw compleet met toren en pastorie een veel betere optie zou zijn. Op 22 december 1901 kon het nieuwe kerkgebouw, nu bekend als Vennekerk, door dominee J. Bult worden ingewijd. In 1902 volgde de plaatsing van een nieuw orgel. Gebouw Irene In de jaren daarop werd de kerk nog verder uitgebreid en werden er bijgebouwen geplaatst zoals gebouw Irene. In 1973 vond een ingrijpende verbouwing plaats waarbij ook een nieuw Blank-orgel werd geplaatst. Met het sluiten van de kerk door de Protestantse Gemeente wordt het roer nu overgenomen door de stichting onder aanvoering van het echtpaar Riek en Henk van der Wal die de kerk willen gebruiken om er allerlei culturele manifestaties te laten plaatsvinden. De Protestantse Gemeente heeft de verzekering van het echtpaar gekregen altijd naar de Vennekerk te kunnen terugkeren.

Auteur

Arjan Brondijk