'Volbloedneger' leerde Winschoten tandenpoetsen

Winschoten

Hij was in de jaren twintig en dertig een attractie die op ludieke wijze demonstreerde hoe je sterke tanden kon krijgen door te poetsen met Babajaba Menthol Tandpasta. Op die manier leerde Joseph Sylvester (1890-1955) Winschoten tanden poetsen. Frank Krake schreef een boek over het leven van Sylvester, die de bijnaam Menthol droeg en zichzelf trots ‘volbloedneger’ noemde.

Het boek verschijnt 13 april en vertelt het levensverhaal van een van de eerste zwarte zakenmensen in Nederland. Het schetst meteen een tijdsbeeld over emancipatie en discriminatie van mensen met een andere huidskleur. Het is geïllustreerd met oude foto’s en krantenknipsel, die laten zien hoe spraakmakend de demonstraties van de als dandy geklede Sylvester waren. Hij reisde langs alle steden en dorpen in Nederland, plaatsen waar mensen vaak nog nooit een ‘neger’ hadden gezien, en trad op tijdens markten. Dat trok veel bekijks. Ook in Winschoten. Natuurgeheim Hij presenteerde zijn Babajaba Menthol Tandpasta als ‘het natuurgeheim van het zwarte ras’ en zichzelf als ‘dokter’ en ‘de redder van uw tanden’. "Hij nam meestal een jongetje uit Winschoten als proefpersoon, zette die op een stoel en begon met een houten borsteltje diens tanden te poetsen”, vertelt Krake. "Mensen in Winschoten wisten toen nog niet wat tandenpoetsen was. Als de mond van het jongetje begon te schuimen en te bloeden, deed hij er zout op en begon het jongetje te schreeuwen. 'Dat is het resultaat als je je tanden niet poetst, dus koop mijn tandpasta', riep Menthol dan. Om te bewijzen hoe sterk zijn eigen tanden waren, tilde hij met zijn mond daarna de stoel met jongetje en al 30 centimeter op. Zo maakte hij gebruik van zijn anders zijn. Hij zei: kijk eens wat een mooi gebit ik heb. Dat kunnen jullie ook hebben.” Klu Klux Klan Sylvester ontvlucht voor de Eerste Wereldoorlog de economische malaise op zijn geboorte-eiland Saint Lucia en komt in Amerika terecht. Tien jaar later vlucht hij voor het geweld van de Klu Klux Klan naar Antwerpen. Daar gaat hij Menthol-pastilles verkopen, maar schakelt al snel over op tandpasta, die hij uit Amerika importeert. In België slaat dat niet aan, maar in Nederland wordt het een succes. Tijdens zijn rondreizen ontmoet hij in Amsterdam fotomodel Roosje Borchert uit Hengelo, reist met haar mee en trouwt in 1928 met haar. Heel de stad loopt uit voor het eerste zwart-witte huwelijk. Door contracten te sluiten met grossiers en groothandels blijft zijn tandpastahandel groeien. Ook blijft Sylvester zijn act opvoeren op markten. "Zo heeft hij Nederland leren tandenpoetsen”, stelt Krake. Hij krijgt echter steeds meer concurrentie van Nederlandse fabrikanten en andere merken. Als tijdens de crisis de gulden devalueert wordt zijn geïmporteerde tandpasta te duur en stapt Sylvester over op de konijnenhandel. Kamp Schoorl Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt hij opgepakt en brengen de Duitsers hem naar kamp Schoorl. Hij wordt er ingeschreven als ‘volbloedneger’, een term die hij later als geuzennaam in advertenties gebruikt. Met zijn charisma weet hij de bewakers naar zijn hand te zetten en na twee weken wordt hij weer vrijgelaten. Na de oorlog worden Sylvester en zijn vrouw Roosje steeds vaker geconfronteerd met beledigingen en nare briefjes, waarover hij vlak voor zijn dood in 1955 terugslaat in een advertentie. Terwijl duizenden mensen afkwamen op zijn huwelijk, zijn op zijn begrafenis slechts drie mensen aanwezig. Eigen kracht "Met dit verhaal wil ik ook laten zien dat mensen die tot een minderheid behoren moeten uitgaan van hun eigen kracht en zich niet in een slachtofferrol moeten laten duwen”, zegt Krake (1968), die Marketing Strategy aan de Rijksuniversiteit Groningen studeerde. Hij publiceerde in de Verenigde Staten en schreef eerder de autobiografie De Rampondernemer (Pearson). Als klein jochie logeerde hij regelmatig bij zijn grootouders in Hengelo, waar hij voor het eerst over ‘Menthol’ hoorde. Zijn opa deed vroeger zaken met Joseph en Roosje. De verhalen over het echtpaar maakten een onuitwisbare indruk. Die fascinatie inspireerde tot het schrijven van dit boek. Het boek ‘Menthol’ is vanaf 13 april verkrijgbaar in de boekhandel. Uitgeverij Achtbaan, ISBN 978-90-824764-0-8.

Auteur

Arjan Brondijk