Essentiële medicijnen wel betaalbaar, niet beschikbaar

Winschoten

Er is wereldwijd genoeg geld om iedereen van essentiële medicijnen te voorzien, maar dat geld wordt dermate oneerlijk verdeeld dat een kwart van de wereldbevolking geen toegang heeft tot de 200 basismedicijnen.

Tot die conclusie komt de Lancet Commission on Essential Medicines Policies, waarvan hoogleraar Global Health Hans Hogerzeil en promovendus Ellen ’t Hoen van het Universitair Medisch Centrum Groningen deel uit maken. De commissie bracht dinsdag een rapport uit in het wetenschappelijke tijdschrift in The Lancet over de toegankelijkheid van geneesmiddelen in de wereld. Driekwart van alle lage-inkomenslanden en een kwart van de midden-inkomsenslanden heeft niet genoeg geld om de bevolking te voorzien van de belangrijkste basisgeneesmiddelen, zoals morfine, insuline en medicijnen ter behandeling van HIV, malaria of tuberculose. Gebrek aan eerlijkheid De commissie maakte een schatting van de kosten om alle mensen in lage- en midden-inkomenslanden van 200 basisgeneesmiddelen te voorzien en kwam uit op een bedrag van 13 tot 25 dollar per persoon per jaar. Wereldwijd wordt dit bedrag minstens acht keer uitgegeven. Het is dus geen kwestie van een gebrek aan geld, concludeert de commissie, maar een gebrek aan eerlijkheid, solidariteit en mensenrechten. De commissie, waarvan Hogerzeil een van de voorzitters was, doet in het rapport aanbevelingen aan regeringen in lage- en middeninkomenslanden, de WHO en de Verenigde Naties, maar benadrukt dat dit niet een probleem is dat alleen de ontwikkelingslanden aangaat, maar een internationaal probleem is. Monopolypositie Bijvoorbeeld om het patent-gebaseerde systeem te veranderen, waarbij geneesmiddelenfabrikanten bepalen welke geneesmiddelen er ontwikkeld worden. Het huidige systeem geeft de industrie een monopolypositie. Dat leidt niet alleen tot hoge prijzen van geneesmiddelen, maar leidt ook tot veel onderzoek naar geneesmiddelen waarmee hoge winsten te behalen zijn, in plaats van naar de middelen waar de meeste behoefte aan is. Een van de aanbevelingen van de Lancet Commissie is om een ‘patent pool’ voor essentiële geneesmiddelen te maken, dat patentlicenties van patenthouders verkrijgt door onderhandeling, en deze aan meerdere producenten beschikbaar stelt tegen een kleine vergoeding. Een patent pool zorgt er zo voor dat goedkope versies van nieuwe geneesmiddelen snel beschikbaar komen.

Auteur

Arjan Brondijk