Levensverhaal oud-Pekelder Gerrit Smit krijgt vorm

Oude Pekela

Gerrit Smit, geboren op 17 april 1944 in Oude Pekela, deed februari vorig jaar zijn levensverhaal uit de doeken aan het Streekblad. Zijn leven kende een tumultueus verloop. Inmiddels zijn meerdere puzzelstukjes op hun plaats gevallen.

Smits moeder, Marta Alberdina, was al vóór de Tweede Wereldoorlog uitbrak getrouwd met Geert de Boer. Ze hadden samen twee zonen, Sietse en Jan. In 1942 werd De Boer opgepakt door de Duitsers om in Duitsland te werken, vermoedelijk in een wapenfabriek. Kort hierna is mijn moeder in contact gekomen met Gerrit Haan, die destijds caféhouder en veehandelaar was in Oude Pekela. Ook Gerrit Haan was getrouwd. Marta en de kroegbaas kregen een relatie. Gerrit wilde middels een abortus met breinaalden voorkomen dat Gerrit ter wereld kwam. Marta kwam in het ziekenhuis terecht; Gerrit moest een tijdje achter tralies voor zijn aandeel in de mislukte abortus. Familie Dusseljee Gerrit Smit kwam uiteindelijk terecht bij de familie Dusseljee terecht, een paar kilometer buiten het dorp. Op ongeveer een kilometer afstand, aan de Mallemolen, woonden Albertus en Tallegina Doddema. Toen Albertus de familie Dusseljee eens bezocht zag die hoe het er, met name op het gebied van hygiëne en leefomstandigheden, aan toe ging. Doddema is na zijn bezoek aan Dusseljee naar de politie gegaan om zijn verhaal te doen. Besloten werd dat Doddema, die nog twee kinderen had, Rike en Metje, het pleegouderschap op zich zouden nemen. Bij de Doddema’s had Gerrit, mede door de driftbuien van Albertus, ook geen mooie tijd. Na de lagere school ging Gerrit naar de LTS in Winschoten, om na drie jaar aan de slag te gaan bij een trailerbouwbedrijf in Oude Pekela als machinebankwerker. Daar meldde zich op een dag een jongeman, Sietse de Boer, die vertelde dat Gerrit en hij halfbroers waren. Beiden zonen van Marta Alberdina Smit. In zijn diensttijd in Maastricht kwam Gerrit in contact met Karel Tepper uit Winschoten kennen. Ze trokken veel met elkaar op en Gerrit kwam ook veel bij Karel thuis. Uiteindelijk werd besloten dat Gerrit bij de Teppers ging wonen. Gedurende zijn diensttijd in Steenwijk leerde Gerrit zijn vrouw Tiny kennen. Ze trouwden op 19 augustus 1966. Later, op 27 augustus 1967, werd oudste zoon Bert geboren; anderhalf jaar later volgde Karel. Gerrit ging werken bij Phillips in Winschoten en kocht in 1977 een huis in de Rozenstad. Gerrit ging verder met de zoektocht naar zijn afkomst en klopte op een dag aan bij mevrouw Doddema, die hem het adres gaf van zijn verwekker kroegbaas Gerrit Haan. Laatstgenoemde ontkende alles, net als zijn toenmalige vrouw Geertruida Holvast. Gerrit Haan overleed, kort na het bezoek, aan een hartstilstand. Zoektocht naar Martha Ook de zoektocht naar moeder Marta, die hij op het gemeentehuis in Veendam had gekregen - Marta woonde in Breda - liep uit op een teleurstelling. Op Gerrits vraag waarom ze hem bij het grof vuil heeft gezet en nooit meer een poging heeft gedaan om hem terug vinden of op een op andere manier met hem in contact te komen, deed ze af met “Ach joh, het was oorlog en dan gebeuren dat soort dingen.” Gerrit Smit had daarna nog contact met twee halfzusjes. De één woonde in de rosse buurt van Arnhem en bleek een prostituee te zijn. Ook was ze drugsverslaafd. Ze vertelde ook dat moeder Marta, die is gestorven aan baarmoederhalskanker, ook als prostituee gewerkt heeft in Utrecht. Het contact me Gerrits tweede halfzusje heeft het langst geduurd. Met haar heeft Gerrit veel dingen uitgezocht die ik nog niet wist. Het contact met halfbroer Sietse verwaterde. Reacties "Nadat mijn verhaal in het Streekblad heeft gestaan, ben ik veel feiten en gebeurtenissen aan de weet gekomen die ik nog niet wist", vertelt Gerrit. Ook krijg hij talloze reacties, positief en negatief. "De eerste, wat boze, reactie kreeg ik van een dochter van Rika Doddema. Rika was de jongste dochter van de Doddema's, die mij van mijn 2e tot mijn 21e jaar hebben grootgebracht en dat is niet altijd van een leien dakje gegaan. Ik heb haar gemaild dat ik haar reactie wel begreep, en dat ze haar goeie herinneringen aan de Doddema's moet blijven koesteren." Ook kreeg Gerrit een reactie van de zoon van de oudste dochter van Doddema, Meta. Hij vertelde geen goede band te hebben met de Doddema's. "Hij kwam er maar zelden en ook kende hij Rika amper." Medio vorig jaar vond er een ontmoeting tussen beiden plaats. "De derde reactie kwam van de dochter van een zoon van Gerrit Haan, mijn biologische vader. Zij wist wel van mijn bestaan. Haar vader die is overleden had weleens gezegd dat hij een halfbroer had, maar verder werd er nooit over gepraat, want dat moest verzwegen worden. Haar moeder is nog in leven en die kent het in grote lijnen mijn verhaal. Ze vertelde me dat haar tante de nog enige levende dochter is van Gerrit Haan. Die zou mij veel meer kunnen vertellen over het verleden." Gerrit Smit besloot via Facebook contact te zoeken. "Dit had ik net zo goed niet hoeven doen, want ze reageerde als door een wesp gestoken. Ze wilde niks met mij te maken hebben en ze wist zogenaamd van niets. Ik moest ook ophouden met hun lastig te vallen. Ook haar man Jan liet niks los, terwijl ik mij nog een voorval herinner waaruit blijkt dat hij wel degelijk van de hoed en de rand weet." Noordster Volgens Gerrit werkte hij en Jan bij Trailerbouw Zwalve in Oude Pekela. "Jan vertelde mij dat zijn schoonvader mijn vader was. Hij kwam met een plan om uit te testen hoe Gerrit Haan zou reageren wanneer hij oog in oog met mij kwam te staan. Dit plan ging als volgt: Gerrit ging iedere zondag wanneer voetbalvereniging Noordster een thuiswedstrijd had met schoonzoon Jan of alleen naar het voetbalveld. Jan vroeg mij om met hem mee te gaan en dan zouden we in de pauze een rondje om het veld lopen. We zouden dan Gerrit wel tegenkomen en dan zou Jan hem aan mij voorstellen." Dit plan werd uitgevoerd, maar Gerrit Haan gaf geen krimp. "Hij liep gewoon door zonder iets te zeggen." Later kreeg Gerrit Smit nog een reactie uit zijn geboorteplaats Oude Pekela, van Jantje Drenth-Suk, die nu 92 jaar oud is. "Zij vertelde dat ze na de Tweede Wereldoorlog haar tweede man heeft leren kennen, Wietje Drenth, die - voor ze hem leerde kennen - gehuwd was met Dina Dusseljee, een dochter van de Dusseljee waar ik terecht ben gekomen nadat ik ten vondeling was gelegd." Uit dit huwelijk zijn twee meisjes geboren: Mientje en Willempje Drenth. "Willempje is geboren in 1944, net als ik, Mientje één of twee jaar eerder. Dit huwelijk hield geen stand. Gedurende het scheidingsproces verbleven de meisjes bij opa en oma Dusseljee. Nadat Drenth bij Jantje Suk was ingetrokken kwamen ze er achter dat de meisjes ernstig verwaarloosd werden. Drenth heeft hiervan aangifte gedaan en in samenwerking van de politie zijn ze ondergebracht bij hem en zijn nieuwe vriendin Jantje Suk." Verantwoordelijkheid "Jantje Drenth-Suk vermoed dat Geert de Boer de verantwoordelijkheid op zich heeft genomen, of heeft moeten nemen, om voor mij te zorgen. Hij en Dina Dusseljee (waarmee Geert de Boer inmiddels een relatie had) wilden het verleden achter zich laten en besloten te vertrekken naar Leerdam om daar een nieuw bestaan op te bouwen. Voor ze vertrokken hebben ze mij bij de Dusseljees achtergelaten." "Omdat ik niet wist wie aangifte had gedaan van mijn geboorte en in hoeverre deze persoon wist van de poging tot abortus, kwam ik op het idee om mijn geboorte akte op te vragen via het gemeentehuis van Oude Pekela. Ik kreeg echter een mail terug met de mededeling dat er geen geboorteakte was van Gerrit Smit geboren op 17 april 1944." Gerrit bedacht zich dat hij wellicht aangegeven was onder de naam 'Gerrit Haan', maar ook onder die naam was geen geen aangifte gedaan. "De ontknoping kwam bij toeval. Een speelvriendje van vroeger die ook mijn verhaal had gelezen in het Streekblad, heeft als hobby genealogie. Hij bood aan om samen meer feiten boven tafel te krijgen. Om te beginnen stuurde hij oude kopieën van kranten uit de Tweede Wereldoorlog naar mij op. Hierbij was ook een krant van 22 april 1944. Tot mijn grote verbazing stuitte ik op mijn eigen geboorteadvertentie. Wat hierbij direct opviel was dat in de advertentie stond: 'Geboren zoon van Martha Alberdina Smit en Geert de Boer. Hieruit blijkt dat ik dus niet onder de namen Smit of Haan ben aangegeven maar als De Boer." De derde poging om de geboorteakte te krijgen - dit keer onder de naam Gerrit de Boer - lukt wel. Bij de geboorteakte is ook de uitspraak van het arrondissementsrechtbank in Groningen vermeld. Daarin staat dat 'de ontkenning van het vaderschap door De Boer geldig is verklaard'. "Vermoedelijk is toen ook besloten dat ik de achternaam van mijn moeder moest krijgen." "Bevestigd is dat ik geboren ben in Oude Pekela in de (destijds zogeheten) Albionstraat op 17 april 1944 om 18.15 uur. Ook weet ik nu dat ik ter wereld ben geholpen door de toenmalige huisarts Grabee. Die zullen veel oud-Pekelders zich nog wel herinneren", besluit Smit. Informatie Wie nog meer informatie heeft, kan contact opnemen met Gerrit Smit, Nicolaas Beetsstraat 3, 2394 EN in Hazerswoude Rijndijk, telefoon 071-5429916, mail g.smithazerswoude@gmail.com. Meer op: http://www.hetstreekblad.nl/nieuws/66654/het-bizarre-levensverhaal-van-oud-pekelder-gerrit-smit/

Auteur

Arjan Brondijk