Transpoesie - column

Winschoten

Diverse onderzoeken wijzen uit dat onze dialecten met uitsterven worden bedreigd. Aan de andere kant is er nog nooit zoveel in het dialect geschreven en gezongen als in de laatste decennia. Dat zegt althans Jos Swanenberg, bijzonder hoogleraar Diversiteit in Taal en Cultuur.

Dat het aantal dialectsprekers terugloopt is logisch, daar men toch als minderwaardig of minder intelligent wordt bestempeld dan iemand die ABN spreekt. Dit gaat zelfs zover dat kinderen die een dialect spreken vaker advies voor lager vervolgonderwijs krijgen dan kinderen die geen dialect spreken.

In het AD stond laatst zelfs een artikel waarin werd vermeld dat mensen die met een dialect spreken, 5 tot 15 procent minder verdienen dan mensen die Standaardnederlands spreken.

Zijn er dan ook voordelen? Jazeker. Tijdens 'slechtnieuwsgesprekken' is het een voordeel als de patiënt in zijn of haar 'moedertaal' wordt aangesproken. Die berichten worden dan beter opgenomen, naar het schijnt.

Het dialect verbindt, het voelt eigen en geeft een gevoel van saamhorigheid.

Zelf merk ik dat ook. Als mensen 'de krant' bellen en hen wordt verteld dat de gesprekspartner ook Gronings spreekt, slaken sommingen een zucht van verlichting. Wanneer je iemand tegenkomt die (ongeveer) hetzelfde dialect spreekt, voelt het vertrouwd(er). 

'Tenminsten könt  de leu mien hier verstoan', zingt de formatie Normaal in het nummer Hummelo, dat gaat over de terugkeer van Amsterdam naar de Achterhoek. En ook de Sallandse band Bökkers heeft het in Mien Leaven over 'Dit is mien leaven, dit is mien volk, dit is de wereld die ik ken', terwijl Brabander Guus Meeuwis rept over het missen van 'de warmte van een dorpscafé en de aanspraak van mensen met een zachte G'.

Waar dialect onder andere verbindt, kan het aan de andere kant ook mensen buiten sluiten. Nu gebeurt dit niet zo snel, daar dialectsprekers doorgaans meteen overschakelen naar het ABN als ze merken dat iemand in de groep hun 'taal' niet verstaat.

Dit geldt althans voor de overgrote groep dialectsprekers. Friezen, wier zangerige geprevel zelfs als officiële taal te boek staat, niet. Daar kwam ik achter bij invalwerk voor een Fries weekblad. 

It Transpoesie Poëzyfestival wurdt foar de achtste kear organisearre.

Wat zegt u?

Transpoesie Poëzyfestival.

Transpoesie, versta ik dat goed. Is het niet Transpikkie?

Huh?

(Totale verwarring)


Auteur

Arjan Brondijk Redacteur