Toezichthoudende domotica in zorginstellingen

Winschoten

Toezichthoudende domotica is een veelbelovende ontwikkeling in de (ouderen)zorg en wordt onder andere ingezet om mensen met dementie of verstandelijke beperkingen te ondersteunen. Hierbij kan men denken aan uitluistersystemen, bewegingsmelders, camerabewaking en GPS technologie.

Door deze technologie in te zetten kunnen zorgafhankelijke mensen zelfstandiger en/of langer thuis blijven wonen. Maar ook binnen zorginstellingen wordt toezichthoudende domotica al op veel plekken toegepast als toezichthoudende vorm van domotica die primair is gericht op het begrenzen en beveiligen van de bewoner/cliënt.

Zorggroep Oosterlengte

In het kader van professionele samenwerking is zorggroep Oosterlengte recentelijk door dr. Brenda Frederiks, universitair docent gezondheidsrecht APH/VUmc afdeling sociale geneeskunde, gevraagd mee te werken aan een onderzoek naar de mening van familieleden over gebruik van domotica. Zorgprofessionals waren eerder in de regio Amsterdam al eens gevraagd naar hun mening en visie wat resulteerde in een landelijke brochure Handreiking voor zorginstellingen: ‘Toezichthoudende
domotica’, zie https://www.vumc.nl/afdelingen-themas/4851287/27797/Toezichthoudendedomotica

Deze handreiking biedt verpleeghuizen ondersteuning bij de inzet van toezichthoudende domotica. Echter een dergelijke handreiking voor familie bestaat nog niet. Het perspectief van familie kan in deze handreiking nog nader worden uitgewerkt, ook in het licht van nieuwe wetgeving.

Vervolgonderzoek

Vanuit het VUmc is er een vervolgonderzoek gestart naar de inzet van toezichthoudende technologieën (domotica) binnen verpleeghuizen en bij thuiswonenden. De reden hiervoor is onder andere ook dat onder de nieuwe Wet zorg en dwang toezichthoudende domotica mogelijk als onvrijwillige zorg zal worden aangemerkt als de familie of bewoners het niet eens zijn met de inzet ervan. Oosterlengte wil bij de verkenning van deze ontwikkelingen en vraagstukken graag aansluiten.

Positief

Meindert Bolt (directeur behandelzaken, specialist ouderengeneeskunde, kaderarts Geriatrische revalidatie en BOPZ-arts bij Oosterlengte) legt de samenwerking uit: “Vanuit het reeds bestaande contact met collega Frederiks kwam de vraag of Oosterlengte wilde aanhaken bij het Vumc-onderzoek en daar stond ik natuurlijk positief tegenover.”

Het gebruik van domotica wordt over het algemeen gezien als een positieve ontwikkeling omdat het mogelijk ook de bewegingsvrijheid van mensen kan vergroten. Maar het roept eveneens verschillende Meindert Bolt, specialist ouderengeneeskunde Oosterlengte. Vragen op als: Is de inzet van domotica wel veilig(er)? En hoe zit het eigenlijk met de privacy van de bewoner(s) wanneer er camera’s en uitluistersystemen gebruikt worden?

Belangrijk

Het is daarom belangrijk om stil te staan bij de vraag wat de bewoner hiervan vindt en om niet al te lichtzinnig allerlei moderne ondersteuning in te zetten in het verpleeghuis. Omdat dit in sommige situaties moeilijk te bepalen is, speelt de mening van de familie en/of andere naasten hierin een belangrijke rol. Om meer inzicht te krijgen in het familieperspectief over toezichthoudende domotica zijn er in de regio Amsterdam gesprekken geweest met familie en/of andere naasten van bewoners met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie, maar ook NAH of Korsakov) die in een verpleeghuis of thuis wonen.

Gespreksgroepen met familieleden
In het kader hiervan zijn recent familieleden en/of andere naasten van bewoners (met genoemde aandoening) van zorggroep Oosterlengte, uitgenodigd voor een gesprek over toezichthoudende domotica. Donderdagmiddag 5 juli was het dan zover. Na een korte begroeting en inleiding door Meindert Bolt ging de betrokken familie aan de slag met dit onderwerp, onder begeleiding van dr. Brenda Frederiks en Alistair Niemeijer, universitair docent en onderzoeker zorgethiek & beleid VU medisch centrum.

De inbreng van de familieleden van deze dag werd zeer op prijs gesteld en kan goed worden gebruikt om te worden samengevoegd en verwerkt met de verkregen informatie uit de gespreksgroepen regio Amsterdam. Meindert Bolt is momenteel in gesprek met dr. Frederiks op welke wijze de gebundelde informatie wordt verwerkt en gepubliceerd. Een mooi voorbeeld van professionele samenwerking in de ouderenzorg, zelfs over de directe regiogrenzen heen. Met dank aan de familieleden Oosterlengte.


Auteur

arjan.brondijk