De tekeningen van Wim Romijn (16)

Vriescheloo

De Groningse kunstschilder, illustrator en auteur Wim Romijn geniet internationale faam als paardenschilder. Daarnaast schildert hij landbouwhuisdieren en wildlife. Zijn ontwerpen en illustraties dienden voor de vervaardiging van wenskaarten, kalenders, posters, borduurpakketten, portfolio’s en giclées. Hij toont op gezette tijden op deze site één van zijn tekeningen.... Dit keer paardenmarkten.

In het verleden bezochten landbouwers en een enkele neringdoende een paardenmarkt om er een trekkracht te vinden. Deze functie is weggevallen. Al in vroegere dagen hoorde je paardenliefhebbers zeggen ‘het is de eerste en tevens laatste keer dat ik een paardenmarkt heb bezocht’.  Nog altijd zijn paardenmarkten niet geschikt voor mensen die met de ogen van hun hart kijken en dierenleed voelen tot in de vezels van hun bestaan en ze vormen zeker geen decor voor kinderen die geleerd hebben teder om te gaan met hun cavia. 

De aangevoerde paarden en pony’s staan tussen schotten, hoewel er ook vrachtauto’s arriveren waarin de paarden losstaan, met een touwhalster vastgezet aan een wand. Een lange reis met bochten, afremmen en oneffenheden betekent overbelasting van de benen omdat een paard een smalle basis heeft (de benen staan dicht bij elkaar) met een hoog zwaartepunt. Uit hun vertrouwde omgeving gerukt, al was die nog zo troosteloos, staan ze tussen wildvreemde soortgenoten. Het ene paard apathisch en het andere zich aanvankelijk verzettend, wachten ze op een nieuwe eigenaar: een particulier of een handelaar die ze op deze dag met winst probeert door te verkopen aan een andere handelaar, particulier of slager.

Marktpaarden

Het lot van de meeste marktpaarden, zo blijkt uit de praktijk, is vroeg of laat het transport naar slachthuizen in Italië die vaak onder controle van de maffia staan. Het is een gevolg van te veel paarden en pony’s fokken; het aanbod is veel groter dan de vraag. Paarden van alle gading, waaronder schonkige en magere, de achterbenen bevuild met dunne, stinkende ontlasting als gevolg van een worminfectie.  De meeste paarden met een ingesnoerd wegwerp-touwhalster dat met een beetje geluk niet over een van de ogen is getrokken, paarden met wonden aan hoofd en benen.

Het spijsverteringsstelsel is erop ingesteld dat het paard een groot deel van de dag ruwvoer (hooi/kuilgras) opneemt of graast. Voor heel wat paarden die een halve of hele dag niet gevoerd worden (nu een verplichting, echter nauwelijks  controle op) , komen de striemende regen en koude extra ongelegen. Hoeveel  marktbezoekers zijn zich de shocktoestand waarin de paarden verkeren gewaar? De ogen van de paarden spreken boekdelen.

Geaccepteerd beeld
Mishandeling op paardenmarkten is een geaccepteerd beeld. Gezien de grote aanvoer van paarden is het voor de Inspectiedienst van de Dierenbescherming en politie dweilen met de kraan open. Men mag het flink gemuilde handelaarsvolkje natuurlijk geen gebrek aan bon ton verwijten. Wat het gros van hen moet worden kwalijk genomen, is het ontbreken van enig gevoel en respect voor paarden. De handelaren die een meer ethische houding aannemen, bij wie de handen minder loszitten, mag evenwel worden verweten dat ze niet verbaal corrigerend optreden naar andere handelaren. Hinnikt een onrustige hengst  een keer te veel, dan kan hij een klap met een wandelstok verwachten.

Als paarden al op elkaar gepropt staan en er wordt nog een paard tussen geschoven, dan gaat dit vanzelfsprekend met steigeracties gepaard. Een eventuele escalatie houdt men in de hand met slagen tussen de oren, tegen de extra gevoelige neus en tegen de benen.  Met een stok in de anus prikken om een paard  op deze wijze opzij of naar voren te drukken, om het minste of geringste slaan, het vindt vaak bijval van gelijkgestemden in de vorm van stompzinnig lachen en schreeuwen. Een ouderwetse naam voor paardenhandelaar is rostuiser; wat benaming betreft komt het wat dichter in de buurt. 

Kwelling
Kabaal is een kwelling voor alle dieren, en dan een kermis houden nota bene in de directe nabijheid van de paardenmarkt, dieren met een veel beter ontwikkeld gehoor dan mensen.

Het is een hecht clubje; een ieder die zich kritisch uit of opstelt wordt geïntimideerd of agressief bejegend.  In de avond ligt dit anders. Meerdere keren is het voorgevallen dat handelaren met elkaar op de vuist gingen. Het kon zo uit de hand lopen dat politie te paard en de ME er een einde aan moesten maken.

Toen er een kroeg  door hen werd verbouwd , besloot het gemeentebestuur het jaar daarop kroegen op die dag te sluiten en in plaats hiervan een grote feesttent op een nabijgelegen terrein te plaatsen met daarin houten banken en tafels. Straten verderop was het slaan met stokken (daar kun je ze ook aan herkennen) op tafels te horen omdat de bediening niet vlot genoeg zou zijn. De dadendrang van de gemeente, die inkomsten geniet door het organiseren van een paardenmarkt,  bracht dus niet de oplossing.

Niet van horen zeggen

Mijn verhaal is niet van horen zeggen; ik woonde vlakbij een dorp waar ieder jaar op een plein en in meerdere straten een paardenjaarmarkt wordt gehouden. Twaalf keer bezocht ik deze markt, onder alle weersomstandigheden,  om excessen direct aan de politie te melden. Zoals van een stervend paard dat op de grond lag tussen geparkeerde veewagens en paardentrailers. Met sjorren en schoppen probeerden meerdere handelaren het dier overeind te krijgen. Toen ik met een politieman terugkwam, was het paard verdwenen. Vermoedelijk hebben ze het in een vrachtauto of trailer gesleurd.

Ieder jaar op deze ontmoetingsdag , ‘s avonds hetzelfde beeld; paarden vastgebonden aan lantaarnpalen, wachtend op een eigenaar die tot laat in een kroeg rondhangt. Stribbelt de nieuwe aanwinst later bij het inladen angstig tegen, dan slaan ze hem wel de veewagen of trailer in. Het onderhandelen over de prijs heeft genoeg geduld van de nieuwe eigenaar gevraagd.

Een grote klap

Op zo’n marktdag werd ik in de avond thuis opgeschrikt door een grote klap. Naar buiten rennend,  zag ik  een auto op zijn kop in een halfdroge sloot liggen. De bestuurder, een jonge verpleegkundige op weg naar haar werk, had het ongeval overleefd. Ze vertelde dat ze moest uitwijken voor een terreinauto met paardentrailer, die in een bocht op haar weghelft reed. De bestuurder van die auto was doorgereden.

Als een relatief kleine groep mensen in staat is het Sinterklaasfeest om zeep te brengen, moet het toch ook kunnen lukken met de traditie van paardenmarkten.
 


Auteur

Arjan Brondijk Redacteur