'Als de RUN van Winschoten wegvalt, dan is het gedaan met ultralopen in Nederland'

Winschoten staat zaterdag weer in het teken van de RUN, de oudste ultraloop van Nederland. Ooit begonnen als een soort protestloop, maar ‘still going strong’. Al hing het voortbestaan meerdere keren aan een zijden draadje.

Volgens de overlevering ligt de oorsprong van de RUN van Winschoten bij de weigering van de gemeente om geld te steken in een goede plaatselijke atletiekaccommodatie. Onder het motto van ‘we zullen ze eens een poepie laten ruiken’ wordt onder aanvoering van voorzitter Theo de Winter van atletiekvereniging Aquilo besloten om op 25 september 1976 eenmalig een 100 kilometer loop te houden. Dat moet de aandacht vestigen op het gebrek aan atletiekfaciliteiten in Winschoten.

Eén grote ronde met 77 lopers

Inspiratie is een jaar eerder opgedaan tijdens een bezoek aan de oudste 100 kilometer wedstrijd in het Zwitserse Biel. De eerste Nederlandse ultraloop krijgt de toepasselijke naam RUN en wordt over één grote ronde met 77 lopers door Winschoten en verre omgeving een groot succes. Besloten wordt daarom om er een jaarlijks evenement van te maken, dat nog steeds wordt gehouden.

Vandaar dat de in Groningen woonachtige Friezin Hinke Schokker vandaag probeert nog een keer in Winschoten aan de start staat om wel officieel Nederlands kampioen over de langste afstand te worden. In 2018 wordt ze in ‘Sodom’ op haar eerste 100 kilometer bij de vrouwen meteen eerste in een tijd van 8.00,34, net boven het Nederlands record. Maar de Nederlandse titel, die al lang aan de RUN is verbonden, krijgt ze niet toegekend.

Met haar aanvraag van een wedstrijdlicentie is voor de 34-jarige vrouw, die pas op latere leeftijd aan wedstrijdsport is gaan meedoen, wat misgegaan. Vandaar dat het Nederlands Kampioenschap voor de nummer twee in de race is. Echt teleurgesteld is Schokker niet eens: ,,Dat ik de Nederlandse titel niet keeg, vind ik ook helemaal niet erg. Want ik was zo verbaasd dat ik die 100 kilometer had uitgelopen en gewonnen. Omdat ik het erg druk had met mijn werk, heb ik niet veel kunnen trainen.’’

Een koel glas bier

De RUN kent in de loop der jaren vele opmerkelijke winnaars uit alle windstreken, want de wedstrijd trekt al snel internationale belangstelling. Zoals de Brit Martin John Daykin, die bij de mannen in 1980, ‘81 en ‘82 de wedstrijd wint. Met een vreemde bokkensprong passeert hij steevast de finish, waarna hij na de urenlange race niet eens gemasseerd wil worden, maar op zoek gaat naar een koel glas bier. Tijdens de laatste kilometers heeft hij er al meerdere tot zich genomen. ,,Dat Hollandse bier is splendid’’, zegt Daykin met een grote grijns.

In de wordt de Brit als volgt getypeerd als ‘de Jolly Joker uit Gloucester, het Engelse loopwonder dat wekelijks alle theorieën over lichameliijke begrenzingen grappend en grollend aan flarden tippelt’. Maar er zijn in die beginjaren ook pechvogels, zoals Derk van der Laan uit Oude Pekela, die in 1979 elfde wordt en meteen na afloop in het ziekenhuis wordt opgenomen met een acute blindedarmontsteking. Er zijn ook mysterieuze winnaars, zoals in 1997 de Oekranïer Sergey Yanenko. Niemand heeft ooit van hem gehoord, maar hij racet op zijn blijkbaar allereerste 100 kilometer naar een supersnelle 6.25,25.

‘Als de RUN wegvalt, dan is het gedaan’

In 2004 heeft de RUN met de eerste Italiaanse winnaar een primeur. Mario Ardemagni doet er 6 uur, 18 minuten en 24 seconden over. Minder dan twee minuten over het parcoursrecord van de Belg Jean Paul Praet. Ardemagni’s coach zegt dat de zege wordt gevierd in een stripclub, maar dat is volgens de tolk een grapje.

De grote regioronde wordt in de loop jaren vervangen door meerdere kleinere ronden, waarbij het publiek de atleten meerdere keren voorbij ziet komen. Hele straten leven mee en de consternatie is groot als sommige straten wegen het verleggen van het parcours voortaan buiten de RUN vallen. Verder komen er meerdere afstanden bij, maar het bestaan van de RUN is wegens geldgebrek meerdere keren in gevaar. Telkens wordt er echter een oplossing gevonden. En dat is maar goed ook. Want, zo stelt de Groningse ultraloper Edward de Ruiter: ,,Als de RUN wegvalt is het gedaan met ultralopen in Nederland.’’