Firma Buiskool uit Beerta bracht molen De Lelie in Puttershoek op stoom

Molen De Lelie in Puttershoek kreeg in 1902 een stoommachine. Aan de achterkant werd een machinekelder aangebouwd met een verbinding naar de molenstenen. Zo kon de korenmolen ook bij windstil weer graan malen. De stoommachine werd geleverd door de firma Buiskool uit Beerta, een gerenommeerd bouwer van stoommachines in de 19e eeuw.

De Lelie is één van de drie molens die meedingt naar de Molenprijs van de BankGiro loterij. De molen met de meeste stemmen wint een bedrag van 75.000 euro.

Jesse in ‘t Veld, molenaar van De Lelie, heeft al een bestemming voor het geld. Hij is al een paar jaar bezig met de restauratie van de machinekelder, maar kan deze wegens geldgebrek niet afmaken. Met winst van de Molenprijs zou het grootste deel van de kosten al zijn gedekt. “Dan kunnen we deze bijzondere ruimte, eigenlijk het verborgen verleden van deze molen, restaureren en weer toegankelijk maken voor onze bezoekers.”

De relatie tussen Beerta en Puttershoek

De relatie tussen Beerta en Puttershoek ontstond in 1902. Gerrit Korporaal was toen net molenaar op De Lelie en wilde ook graan malen, als het buiten niet waaide. Hij bouwde een machinekamer in het dijktalud waar een stoommachine moest komen. Waarschijnlijk kwam hij in Beerta terecht via Arend-Jan Kraai. Dat was een koffiebrander in Dordrecht, niet ver van het dorp Puttershoek. “Hij was een zwager van mijn overgrootvader en die twee onderhielden goede contacten,” zegt Erik Buiskool (54).

Enkele jaren geleden kwam Buiskool in contact met Jesse in ’t Veld, de huidige molenaar van De Lelie. “Jesse was op zoek naar de geschiedenis van zijn molen. Zo heeft hij mij nieuwsgierig gemaakt naar het verleden van mijn eigen familie.” Zodoende bezocht Buiskool voor het eerst het huis van zijn overgrootvader Geert Buiskool aan de Hoofdstraat in Beerta waar veel van zijn familiegeschiedenis ligt. De woning was splinternieuw was toen Geert en zijn vrouw Magdalena Buining er in 1898 gingen wonen. “Een jaar later werd hier mijn opa Harm geboren. Die heeft hier dus als kind rondgehuppeld.”

Landbouwmachines en locomobielen

In de werkplaats achter zijn woning maakte Buiskool landbouwmachines en locomobielen. Dat waren verrijdbare ketels en machines die vooral werden gebruikt bij de ontginning van de veengebieden. “Ze dreven de transportbanden aan waarmee de turven aan wal werden gebracht.” Nu loopt zijn achterkleinzoon Erik rond in de werkplaats met een oude foto in zijn hand. ”Geert heeft hier tot 1921 gewerkt. Toen is hij met zijn gezin verhuisd naar Zuidlaren en heeft zijn meesterknecht Eltjo Hut het bedrijf nog vele jaren voortgezet.”

Buiskool zoekt in de werkplaats naar de plek waar de foto is gemaakt. Maar er is weinig herkenbaars overgebleven. Alleen een tiental roestige katrollen en takels aan het plafond herinneren aan de bedrijvigheid die hier ooit heerste. “Daar werden de machines mee aangedreven en de zware ketels mee opgetild.” In het huis van zijn overgrootouders woont sinds kort weer een jong stel, Fabian en Danielle. Zij willen zo snel mogelijk klaar zijn met de verbouwing. De kinderwagen in de kamer verraadt de reden van die haast. “In januari verwacht ik mijn eerste kindje.” Na 120 jaar lijkt de geschiedenis zich te herhalen.

Stemmen

Erik Buiskool is er trots op dat ‘De Lelie’ genomineerd is voor de molenprijs. Hij hoopt vurig dat de Puttershoekse molen wint, want: “Een stem op De Lelie is eigenlijk ook een stem op Buiskool. Het geld wordt immers gebruikt voor de restauratie van een machinekelder die jarenlang onderdak bood aan een stoommachine van mijn overgrootvader!” Iedereen van 18 jaar en ouder kan tot 1 oktober stemmen op www.molenprijs.nl/delelie.

door Arco van de Ree