Portret van de Duitse grondlegger van de Nieuw Buiner glasindustrie terug op het oude nest

Glasverzamelaar Henk Brans uit Nieuw Buinen kreeg donderdag uit handen van twee nakomelingen in rechtstreekse lijn een uniek olieverfportret van Johannes Christian Anton Thöne, in 1838 de grondlegger van de Nieuw Buiner glasindustrie.

Paul Thöne en zijn zoon Werner kwamen op bezoek in het Keramisch Museum Goedewaagen waar tot 7 oktober een tentoonstelling uit de collectie Brans te zien is over de oudste glasfabriek van Nieuw Buinen, die van Thöne-Bakker aan het Noorderdiep.

Johannes Thöne werd in de Napoleontische tijd, in 1792, geboren in Bad Driburg in Noordrijn-Westfalen, iets ten oosten Paderborn. Thöne, handelaar in glas en keramiek, vestigde zich in Winschoten en vandaar uit ontdekte hij de hoogwaardige kwaliteit van de in Nieuw Buinen gestoken turf en realiseerde hij dat juist deze plek door de goedkope turf zo goed geschikt was voor de productie van glas.

Lokaal gedolven klei

Hij was het ook die uit Thüringen vakmensen haalde als de jonge glasblazer Heinz en de keramist Müller. De laatste maakte met lokaal gedolven klei de ovens en de benodigde mallen. Veel Duitse arbeidskrachten zouden daarna volgen. Thöne bouwde een landelijk distributiestelsel voor zijn glaswerk dat vooral uit flessen bestond, maar ook allerlei sierglas werd verhandeld. In 1860 stierf Thöne in Nieuw Buinen, zijn prachtlievende villa herinnert nu nog aan de industrieel.

Paul en Werner Thöne schonken het schilderij aan Henk Brans, omdat het naar hun zeggen ook thuis hoort in een museale collectie. Voor het onderzoek naar de Thönes gaven zij ook twee publicaties in bruikleen met de stamboom van het geslacht wier oorsprong tot 1282 teruggaat. Een patriciërsgeslacht dat in bestuurstaken (één van de Thönes werd burgemeester van Paderborn), wetenschap en rechtspraak zijn sporen verdiende.

J.A. Bakker

Dat de fabriek ten koste van veel tumult in de familie aan het eind van de 19e eeuw op naam gezet werd van J. A. Bakker, wordt in de stamboom ook toegelicht. Bakker was een buitenechtelijke zoon, die Thöne kreeg met een huishoudster. Kennelijk werd aan de in 1933 overleden Bakker meer kwaliteiten toegedicht dan aan eigen wettelijke nakomelingen.

Pop-up museum

Henk Brans gaat het schilderij presenteren in zijn pop-up museum aan de Hoofdstraat 28 in Stadskanaal. Volgend jaar zomer krijgt het portret een plaats in de tiende zomerexpositie van het keramisch museum over glaswerk uit Nieuw Buinen en de Kanaalstreek.