Mandelijks artikel OZG: Leg je keuze vast in het donorregister

Het Ommelander Ziekenhuis Groningen geeft maandelijks een kijkje achter de schermen van het ziekenhuis. Dit keer vertelt donatiecoördinator Jikke de Vries over orgaan- en weefseldonatie.

Bij vrijwel ieder overlijden wordt met nabestaanden gesproken over orgaan- of weefseldonatie. Toch komt die vraag voor de meeste nabestaanden vrij onverwacht. Jikke de Vries hoopt dat de Week van het Donorregister (21 tot en met 28 oktober) leidt tot meer bewustzijn bij mensen over donatie.

De Donorweek is een jaarlijkse campagne in oktober. Dan wordt aandacht gevraagd voor het belang van orgaan- en weefseldonatie. Dit jaar staat de week volledig in het teken van donorregistratie. “Het is belangrijk dat je jouw keus vastlegt. Het gaat er niet om wat je invult, maar dát je iets invult!”, zegt De Vries. 

Vanaf 1 juli 2020 treedt de nieuwe donorwet in werking. Nu is het nog zo dat mensen die geen keuze hebben gemaakt ook niet in het donorregister staan, maar vanaf volgend jaar zomer gaat dat veranderen. “Ook als je geen keuze hebt ingevuld komt je naam in het register te staan, met daarbij de toevoeging 'geen bezwaar'”, legt De Vries uit.

Keuzemogelijkheden

Als je wel zelf een keuze maakt kun je kiezen uit vier mogelijkheden. Je kan ervoor kiezen om toestemming te geven voor donatie na je overlijden, je kan geen toestemming geven, je kan de keuze overlaten aan je nabestaanden of aan één specifieke nabestaande. Wanneer je een keuze hebt gemaakt, kan een arts na je overlijden het donorregister raadplegen en zien waarvoor jij gekozen hebt.

Volgens Jikke de Vries is het heel belangrijk dat mensen een keuze vastleggen. “Op deze manier worden de nabestaanden ontlast en hoeven zij deze moeilijke keuze niet meer te maken, tenzij je dat zelf hebt aangegeven”. Toch ervaart De Vries regelmatig dat mensen het moeilijk vinden om over donatie te praten. “Het is een onderwerp dat te maken heeft met de dood en waarschijnlijk ligt dat daardoor gevoelig. Maar het zou ook kunnen zijn dat de morele verplichting die je kan voelen door sommige uitspraken zoals: ‘donatie, dat doe je toch’ maakt dat mensen er liever niet over praten.”

Orgaan- en weefseldonatie

In reclamecampagnes gaat het vaak vooral over orgaandonatie, terwijl weefseldonatie maar liefst acht keer zo vaak voorkomt. “Orgaandonatie is alleen mogelijk bij zeer ernstige hersenbeschadiging in combinatie met een goede bloedsomloop, voldoende zuurstof en goed functionerende organen. En dat gebeurt niet vaak”, zegt De Vries. “Maar van de mensen die overlijden voor hun 86e komt meer dan 50 procent in aanmerking voor weefseldonatie.”

Over welke weefsels hebben we het dan? “De meest voorkomende zijn huid en ogen. Hoornvliezen zijn heel hard nodig, daar zijn geen andere alternatieven voor. Mensen die overlijden voor hun 65e kunnen ook hartkleppen en/of een deel van hun botten afstaan.” Na de donatie wordt het lichaam van de donor weer teruggeven aan de nabestaanden. Aan de buitenkant is daar meestal niets van te zien. Er zijn wel strenge regels verbonden aan donatie. Het is immers niet de bedoeling dat ontvangers ziek worden van gedoneerde weefsels of organen. “Door onderzoek worden sommige regels wel versoepeld”, vertelt De Vries. “Mensen die kanker hebben konden bijvoorbeeld geen donor zijn, nu is het mogelijk dat iemand die kanker heeft wel hoornvliezen kan doneren.”

Beleid rond donatie

De Vries houdt zich bezig met het beleid rond donatie. Zij zorgt ervoor dat informatie gemakkelijk te vinden is voor de arts. Daarnaast geeft ze scholing. De vraag of iemand donor wil worden wordt gesteld op het eind van iemands leven. Voor veel artsen is dat een heel klein onderdeel van hun werk, maar zij willen dat wel goed doen. “Het weten wat de patiënt gewild zou hebben helpt hen daarbij. Ik zou het mooi vinden dat, als het nieuwe donorregister er is, er veel mensen zullen zijn die hun keus zelf hebben vastgelegd. Dat helpt de nabestaanden, maar ook de arts.”