Het verleden van Pekela: De tijd van toen, waar is ze gebleven? Dit keer Scheepswerf Gebroeders Hendrik en Gerhardus Vrij

Joop Bondrager, Henk Snakenborg en Bert Panneman, beheerders van de Facebookpagina De Roegbainders, tonen op gezette tijden oude beelden van Nieuwe of Boven Pekela. Dit keer Scheepswerf Gebroeders Hendrik en Gerhardus Vrij.

De scheepswerf van de gebroeders Hendrik en Gerhardus Vrij bevond zich tegenover de marechausseekazerne, later de post van de Rijkspolitie, groep Nieuwe Pekela. De families Dijk en Wilts die er nu hun woningen hebben, zullen bij het bouwen van hun huizen enige jaren geleden wel gemerkt hebben dat er heel wat in de grond zat. Zeker heeft men veel moeten funderen.

De kuil, waarin het schip werd gebouwd moet wel diep uitgegraven zijn geweest. Hier werd de kiel gelegd voor het schip, dat plechtigheid gepaard ging met het nuttigen van enige dubbelmaatjes, ofwel jenever. Dit ritueel werd nog diverse malen herhaald bij de verschillende stadia van de bouw. Geen wonder dat de kuil in de volksmond de naam 'Zoepkoele' kreeg.

Ten tijde van de opname zullen er bij Vrij geen nieuwe schepen meer zijn gebouwd en was de werf uitsluitend reparatiewerf. Met deze bezigheden hebben de gebroeders Vrij zich tot ongeveer 1918 bezig gehouden. Daarna kwam er definitief het einde van een typisch stukje veenkoloniale geschiedenis in deze buurt.

Het begin moet voor de familie rond 1800 hebben gelegen. Toen Hendrik Berends Vrij, getrouwd met Geertruida Jacobs Lestuver als scheepstimmerman en zijn zoon Berend, die pas op 43-jarige leeftijd trouwde met Willempje Menses had hetzelfde vak grondig van vader Vrij geleerd. De zoons van deze Berend, Hendrik en Gerhard, waren de laatste scheepsbouwers uit de familie. Zij bewoonden het hellinghuis, maar ook de verderop gelegen woning, die in 1972 door de hevige novemberstorm tegen de vlakte is geblazen.
 

A. Tiktak