De zoektocht naar verhalen over het Joodse leven in de grensstreek

De Stichting Folkingestraat Synagoge (SFS) zet haar zoektocht naar verhalen over de Joodse gemeenschap in de Gronings-Duitse grensstreek voort.

Donderdagavond doet ze dat in de bibliotheek in Winschoten, komende dinsdagavond in Forum in Groningen. Op beide locaties kan eerst naar een lezing worden geluisterd. En vervolgens kunnen mensen hun verhaal kwijt.

,,Iedereen die in welke vorm dan ook herinneringen heeft aan het Joodse leven in de grensstreek en daar iets over wil vertellen, is welkom’’, zegt historica Liefke Knol, die zich in opdracht van de SFS met de zoektocht bezighoudt. ,,Misschien zijn er ook mensen die nog voorwerpen hebben die betrekking hebben op dat Joodse leven. Die voorwerpen kunnen ze ook meenemen en laten zien.’’

De SFS beheert de synagoge in de Folkingestraat in Groningen en kreeg vorig jaar van verschillende organisaties, waaronder Interreg, subsidies voor een project dat het Joodse leven in de grensstreek vast moet leggen. Het project houdt in dat de SFS verhalen over dat leven optekent, bewaart en er een expositie van maakt. ,,De voormalige Joodse school in Leer, de Ehemalige Jüdische Schule, is de andere deelnemer aan het project’’, aldus Knol. ,,Zij doet wetenschappelijk onderzoek naar dat Joodse leven in de grensstreek en legt dat vast in een boek.’’

Puddingfabriek

Vorig jaar verzamelde Knol via haar eigen netwerk al verschillende verhalen. ,,Ik sprak daartoe met veel mensen. Het zijn verhalen die duidelijk maken dat zo’n honderd jaar geleden en eerder de grens voor de Joodse gemeenschap vaak helemaal niet bestond. Er waren veel zakelijke relaties, denk aan de bekende familie Polak die een puddingfabriek in Groningen en ook in Weener had. Er werd over en weer getrouwd. Joodse mannen trokken vanuit Duitsland naar Groningen om seizoensarbeid te verrichten.’’

Knol hoopt in Winschoten en Groningen nog meer van zulke verhalen te horen. ,,Waarbij we natuurlijk bewust voor die twee steden hebben gekozen. Ze hebben immers een rijke Joodse geschiedenis. Winschoten had ooit na Amsterdam procentueel gezien het hoogst aantal Joodse inwoners.’’

,,Als ze mooie en passende verhalen horen, nemen we die wellicht audiovisueel op. We bewaren ze op die manier en maken ze onderdeel van de expositie die vermoedelijk volgend jaar op verschillende plekken in de provincie te zien is. Het audiovisueel werk krijgt deels ook een permanente plek in de synagoge in de Folkingestraat. Die wordt dit jaar nieuw ingericht.’’

Bij de bijeenkomsten in Winschoten en Groningen, die respectievelijk om 19.30 en 20.00 uur beginnen, is overigens ook de organisatie Verhalen van Groningen betrokken. Ook die tekent de verhalen op en bewaart ze.