Het verleden van Pekela. De tijd van toen, waar is ze gebleven? Dit keer: Champ Clark

Joop Bondrager, Henk Snakenborg en Bert Panneman, beheerders van de Facebookpagina De Roegbainders, tonen op gezette tijden oude beelden van Nieuwe of Boven Pekela. Dit keer: Champ Clark.

Sigaren. Havannah en Kampen hebben de naam, Nieuwe Pekela heeft de naam gehad. Tussen 1895 en 1971 werden in het familiebedrijf van Reint Harm Koning en zijn zonen Harm, Tammo en Reint door duizenden werkmanshanden sigaren gemaakt die luisterden naar namen als Scott, Lugano, Albatros maar vooral Champ Clark. Zo maar genoemd naar een Amerikaans staatsman (1850-1921) die zich tevergeefs als president kandideerde. Sjamp Klark, in de volksmond, De geschiedenis van Champ Clark is de geschiedenis van de Pekela;s in de twintigste eeuw. In een notendop: bloei en verval van een industrietak en werkvolk dat zich wilde verheffen. Hoe vaak klonk in een huisgezin niet de dreigende taal richting de kinderschare: 'Wel goed je best doen op school anders sturen we je naar Champ Clark'.

In het schuurtje

Reint Harm Koning begon eind vorige eeuw in zijn eentje in het schuurtje achter zijn winkel sigaren te maken. De kruidenier van beroep sigarenfabrikant, geeft met verschuldigden eerbied te kennen dat hij voornemens is een sigarenfabriek op te richten: werd op 24 januari 1923 aan de Heeren Burgemeester en Wethouders geschreven. Het ging daarna snel. Uitbreiding op uitbreiding volgde. Nog voor de tweede wereldoorlog stond er achter een statig herenhuis een fabriek waar 300 mensen stukwerk vonden. Laag betaald, dat wel. Dagen van zeven uur in de ochtend tot zes uur in de avond waren geen uitzondering. Dat weerhield de arbeiders niet van het aanheffen van een lied. Er werd zo veel en zo mooi gezongen dat in 1932 een koor werd opgericht, Albatros, dat nu nog altijd internationale faam geniet.

Oude statige woonhuis

Van Champ Clark is in Nieuwe Pekela weinig over. Alleen het oude statige woonhuis annex kantoor staat er nog, :Voorheen Champ Clark: meldt een bescheiden biljet op het raam. Modernisering. Na de Tweede Wereldoorlog verloor de Pekelder fabriek langzaamaan de strijd met de grotere concurrenten die bovendien alerter dan de familie Koning op de markt reageerden. Geld ontbrak om de vereiste omslag naar modernisering te maken. In de jaren daarna kwijnde het bedrijf weg. Een geruchtmakend personeelsconflict was de voorbode van het einde. De vrouwen in de fabriek die hetzelfde werk deden als de mannen werden onderbetaald. Een wekenlange staking onder aanvoering van Fre Meis en de toen 19-jarige werkneemster Lena Smits zorgde uiteindelijk voor gelijkberechtiging. De zege werd gevierd met bier en rookworst. Maar de staking loonde niet, In 1971 ging de fabriek dicht.