The Wave - column

In de Amerikaanse film The Wave doet geschiedenisleraar Ben Ross, in 1967 werkzaam op de Cubberly High School in Palo Alto, een experiment met zijn leerlingen. Hij wil zijn leerlingen duidelijk maken hoe het kan dat heel Duitsland achter Hitler aanliep in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog.

De leerlingen zijn in het begin sceptisch, maar varen gaandeweg de film mee op de golf. Men voelt zich belangrijk, heeft het idee dat hun inbreng er plots toe doet. De beweging komt op gang, dendert door en lijkt niet meer te stoppen. Tegenstanders van The Wave worden zelfs geïntimideerd, bedreigd en gemolesteerd.

Als de leraar de controle dreigt kwijt te raken, grijpt hij in en maakt hij een einde aan het experiment door de klas een film van Hitler te tonen. Het kwartje valt, een groot deel van de leerlingen barst in tranen uit. Ook zij hadden meegewerkt, ook zij hadden zich laten meevoeren. Ook zij hadden hun mede-leerlingen verraden die niet vol overgave meededen aan The Wave.

Wat heeft The Wave te maken met de situatie in Nederland, en in het overgrote deel van de wereld, nu? Meer dan u waarschijnlijk denkt.

Het Algemeen Dagblad kopte gisteren bijvoorbeeld dat er (weer) sprake was van topdrukte op het strand van Scheveningen. Op de bij het artikel geplaatste foto was inderdaad een aantal mensen te zien. De foto was vanuit een vrij laag perspectief genomen, zodat het leek of de aanwezigen geen anderhalve meter afstand hielden. 

De Rotterdamse krant had echter buiten de waard gerekend. Op de camera's (live te volgen), die op het strand en op de boulevard van Scheveningen staan gericht, was evenwel te zien, dat de toeloop van mensen gering was.

Nog dezelfde dag had een mevrouw met haar camera bezoekers van de markt in de stad Groningen vastgelegd en die doorgespeeld naar de media. Wat de mevrouw daar zelf deed? Boodschappen doen voor haar kwetsbare moeder, zo liet ze weten (yeah, right). Te zien waren mensen, die - vaak wel, soms niet - op gepaste afstand langs de kraampjes wandelden. 'Er waren zelfs mensen die elkaars hand vasthielden', liet de mevrouw weten. Dat dit waarschijnlijk een stel betrof was klaarblijkelijk niet in haar opgekomen.

In een crisis toont de mens zijn ware aard, leert de wetenschap. De vergelijking met The Wave en nu gaat ver, te ver wellicht, maar mijns inziens bevinden wij ons op een hellend vlak. En dat geeft te denken.

Mensen mogen een wandeling maken en mensen mogen bij elkaar op visite als de voorgeschreven anderhalve meter in acht wordt genomen. Tcoh wordt dit slechts mondjesmaat gedaan. Bang voor de buren? Bang voor praatjes? Bang te worden veroordeeld. Bang.