Hoe de dood van een jonge Groningse er voor zorgde dat 113 nu echt 113 is

Het begon met een berichtje aan de redactie, op een zondag in september. ,,Hallo, we hebben een Facebookpagina gemaakt over zelfmoordpreventie omdat een vriendin van ons vorige week zelfmoord heeft gepleegd nadat ze drie keer 113 heeft gebeld. Maar dat is niet het juiste nummer en dat is bij velen niet bekend.’’

Er bleek een triest verhaal achter schuil te gaan van een jonge vrouw van 26 jaar, oorspronkelijk uit Winschoten, wonend in een containerwoning in Groningen. Ze liep al langer rond met zelfmoordplannen. Die avond belde ze 113. Op hun Facebookpagina schrijven de vriendinnen: ,,Ze appte haar beste vriendin: ‘Dat kutnummer werkt niet.’ De politie die haar vond, dacht ook dat 113 het juiste telefoonnummer is.’’

Het berichtje blijkt die maandag aan verschillende media gestuurd en de zaak wordt landelijk nieuws. De Stichting Zelfmoordpreventie geeft aan dat ze al jaren probeert het telefoonnummer 0900-0113 te vervangen door 113, net als het noodnummer 112.

Maar het is een zaak van verschillende ministeries die erg lastig blijkt te regelen. Pas sinds maandag is de Stichting Zelfmoordpreventie ook daadwerkelijk via het crisisnummer 113 te bereiken.

Aandacht in landelijke media
Terug in de tijd. Het bericht over de tragische dood van de Groningse krijgt in de loop van de week aandacht in allerlei landelijke media. Verschillende deskundigen geven aan dat er vaker problemen zijn. Zo wijst psycholoog René Diekstra, columnist van deze krant, er op dat er volgens hem wel vaker mensen zijn overleden na vergeefs 113 te hebben gebeld. Voor mensen met suïcidale gedachten kan zo’n hulplijn uiterst belangrijk zijn, zegt Diekstra.

De politiek reageert ook op het bericht. Verschillende Kamerleden stellen er vragen over en staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid reageert al snel dat hij het er mee eens is. Er moet wat aan gebeuren, maar dat is nog lang niet zo eenvoudig.

Voordat 113 net zo gaat werken als het noodnummer 112, moeten alle providers, zoals Vodafone, KPN en T-Mobile, er aan meewerken. Er zijn per land in Europa verschillen; sommige landen gebruiken hete nummer 113 als noodnummer. Een Europese afspraak is daarom lastig.

113 lijkt ook te veel op 112. Eerder blijken er ook al problemen te zijn geweest met 114, het nummer dat voor dierenmishandeling was bedoeld. Dat is destijds veranderd in 144, omdat mensen per ongeluk 112 belden in plaats van 114. De Stichting Zelfmoordpreventie moet daarom regelen dat alle mensen die 113 belden terwijl ze eigenlijk 112 hadden willen bellen er uit gefilterd worden.

Om al die redenen is het al jaren zo dat 113 in praktijk het nummer 0900-0113 is. Via de website en andere uitingen van de Stichting Zelfmoordpreventie wordt daar ook op gewezen. Maar toch blijkt die boodschap niet goed over te komen. Zo zijn er ook tal van hulpvereleners die uitgaan van het nummer 113 en dat ook aan hun cliënten adviseren.

Niet goed op de hoogte
Dat was de 26-jarige vrouw in Groningen ook overkomen, vertellen haar vriendinnen. Hulpverleners van Accare en Inter Psy gaven haar het nummer 113 door. Verschillende hulpverleners van die ggz-instellingen waren niet goed op de hoogte, laat de leiding van deze instellingen later weten.

Halverwege oktober blijkt er in Noord-Holland een man zelfdoding te hebben gepleegd nadat hij geen gehoor kreeg bij 113. En staatssecretaris Blokhuis laat nogmaals weten dat er nu toch echt wat aan gedaan gaat worden. Alleen dat gaat nog maanden kosten.

In december komt Blokhuis daar weer op terug. In een brief aan de Tweede Kamer laat hij weten dat het nog meer tijd gaat kosten. Tot die tijd regelen enkele providers wel dat de beller naar 113 een bandje aan de lijn krijgt, dat verwijst naar het nummer 0900-0113. En een provider zoals KPN regelt zelfs dat telefoontjes aan 113 doorgeschakeld worden naar de Stichting Zelfmoordpreventie.

Maar 113 is pas sinds maandag echt 113.