'Mondkapjes onzin' - Het grote gelijk van RIVM-baas Jaap van Dissel (commentaar)

Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding (CIb) van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), heeft maandenlang afgeraden mondkapjes te dragen in de strijd tegen Covid-19. Voldoende afstand houden en op z'n tijd handen wassen is volgens de viroloog en infectioloog beduidend effectiever. Sterker nog: mondkapjes zouden schijnveiligheid creëren.

Het is wellicht te vroeg om te zeggen dat Van Dissel gelijk heeft, want het mondkapjesadvies c.q. 'mondkapjesplicht' (in strijd met Artikel 11 van de Grondwet) is nog maar een maandje van kracht; de coronacijfers zijn niet bepaald bemoedigend te noemen. Nederland staat in de top-3 van Europese landen met de meeste 'coronabesmettingen' per 100.000 inwoners. Onze zuiderburen, waar het dragen van mondkapjes al veel eerder is ingevoerd, doet het nog beroerder.

Van Dissels voormalige collega bij het RIVM, immuoloog dr. Carla Peeters, schreef een reeks artikelen over de effecten van het dragen van mondkapjes in HP/De Tijd. Die effecten zijn er, volgens haar, niet. Simpelweg omdat een virusdeeltje ongeveer 80 tot 150 nanometer in diameter is. Dit is te klein om door de stof(fen) van mondkapjes geblokkeerd te worden. 

Haar bewering is niet nieuw; een wetenschappelijk artikel uit 2012 in het tijdschrift Respiratory Virus, waarin zeventien studies werden onderzocht naar de effecten, geven eenzelfde beeld.

Het te lang dragen en/of ondeskundig gebruiken van niet-medische mondkapjes (handen aan het stof, uit de jaszak halen en er na gebruik weer infrommelen, etcetera) zou, zo stelt Peeters, zelfs een negatief effect op de gezondheid hebben. Ze noemt onder meer onvoldoende zuurstof inademen waardoor de activiteit van het sympathisch zenuwstelsel toeneemt. Gevolg: hartslag stijgt, daling van het zuurstofgehalte in het bloed en hoofdpijn. 

Volgens Peeters kunnen ontstekingen toenemen en verzwakt de immuniteit voor externe factoren. Ook zou de concentratie van bacteriën en virussen in het masker en neus- en keelholte toenemen door het uitademen en weer inademen van dezelfde lucht. En dan laat ze de aanwezigheid van toxische stoffen van kleurstoffen of bleekmiddelen en/of stofdeeltjes uit de stoffen die gebruikt worden voor de mondkapjes min of meer buiten beschouwing.

Het grootste probleem - de duur van het dragen van mondkapjes in binnenruimtes (winkel, museum) is vaak beperkt - is de schijnveiligheid. Mensen met mondkapjes op voelen zich onaantastbaar(der) en 'vergeten' daardoor de anderhalve meter. Met alle gevolgen vandien, zoals de oplopende coronacijfers pijnlijk duidelijk lijken te maken.