Marcel Schutteman van Vuurwerkexpert.nl: 'Door legaal vuurwerk te verbieden wordt de vraag naar illegaal vuurwerk alleen maar groter'

Zo’n twee miljoen huishoudens in Nederland kopen normaliter vuurwerk. Het aantal mensen dat het met elkaar viert en dus gezamenlijk geniet van het vuurwerk ligt nog vele malen hoger. Om de zorg te ontlasten overweegt het kabinet een geheel vuurwerkverbod af te kondigen. Volgens Marcel Schutteman van Vuurwerkexpert.nl baseert het kabinet zich op onjuiste informatie.

Vuurwerk is toch slecht voor het klimaat? Denk aan fijnstof. En wat te denken aan honden en katten?

"Om te beginnen, vuurwerk is geen klimaatzonde. In Duitsland heeft men een zeer uitgebreid onderzoek gedaan naar klimaatschade en wat het aandeel van vuurwerk daarin is. Er blijken vele nullen achter de komma nodig om vuurwerk te kwantificeren als klimaatzondaar: 0,0001 procent. Zo klein is het aandeel veroorzaakt door het verbranden van consumentenvuurwerk vergeleken met de totale Duitse blootstelling aan het schadelijke kooldioxide. Zelfs als het elke dag Oudejaarsavond was, zou het aandeel van vuurwerk ver onder de 0,05 procent blijven.'

En fijnstof?

"Ook is in Duitsland het onderwerp fijnstof onderzocht. Al is fijnstof niet schadelijk voor het klimaat, het is natuurlijk wel relevant voor de
gezondheid. Het is daarom goed om te weten dat pyrotechnische ladingen en hun verbrandingsresten geen stoffen zijn die zware metalen bevatten..
Zoals bij elk verbrandingsproces, ontstaat er ook bij het verbranden van vuurwerk fijnstof. Dit is echter veel veiliger en heeft totaal andere eigenschappen dan bijvoorbeeld fijnstof van dieselmotoren. Fijnstof van vuurwerk bestaat voornamelijk uit oplosbare zouten, die hebben een zeer wateroplosbare en wateraantrekkende eigenschap. Na de ontbranding verdwijnt het residu snel uit de lucht. De hoeveelheid fijnstof die volgens de
Umweltbundesamt en de Deutsche Umwelthilfe  door vuurwerk wordt uitgestoten, is uitsluitend gebaseerd op geschatte waarden en modellen,
niet op wetenschappelijke metingen.'

Honden en katten schrikken van vuurwerk, toch?

"Ook wij hebben huisdieren en we houden dus ook van dieren. Een huisdier is van nature niet bang voor vuurwerk, in de natuur komt ook onweer voor dat veel heftiger is. Bewezen is dat de eigenaren door hun gedrag invloed hebben op de angst van een dier. Het komt vaak voor bij honden dat de baasjes ze schrikachtig laten opgroeien. De winst voor huisdieren is enorm bij de juiste opvoeding. In Duitsland al eens onderzoek gedaan naar vuurwerk en dieren en de resultaten daarvan bleken reuze mee te vallen. We willen het zeker niet bagatelliseren maar wel nuanceren."

Hoe zit het dan met de overlast?

"Het is vreemd dat er overlast door legaal vuurwerk is, aangezien de vuurwerkwinkels pas de laatste drie dagen van het jaar vuurwerk mogen verkopen en er niet eerder dan op 31 december vanaf 18.00 uur mag worden afgestoken." Schutteman beweert dat vuurwerkoverlast in bijna alle gevallen veroorzaakt wordt door illegaal vuurwerk dat niet in Nederland is gekocht. "Van dit illegale vuurwerk schrikt ‘s nachts een hele woonwijk wakker, legaal consumentenvuurwerk veroorzaakt dit soort overlast niet."

Volgens Schutteman schort het aan het gebrek aan handhaving. "Als u weer met de hele straat van de bank opschrikt van gigantische dreunen, geef dan niet het legale consumentenvuurwerk de schuld maar het totale gebrek aan handhaving, strafvervolging en uitdelen van echt zware boetes op zwaar illegaal vuurwerk." Hij doelt daarmee op onder meer Cobra’s of Big Boys met wel 120 gram Flash Powder. Ter vergelijking: legaal Nederlands knalvuurwerk zoals de Kanonslag heeft 0,2 tot 0,3 gram zwart buskruit.

"Elk jaar wordt er schade gemeld, de laatste jaren echter steeds minder. Uit testen is gebleken wat het verschil is tussen legaal vuurwerk en de eerder genoemde explosieven. Uit de testen blijkt dat met Nederlands consumentenvuurwerk nauwelijks schade kan worden veroorzaakt. Verkeersborden, prullenbakken, bushokjes of brievenbussen opblazen met het legale vuurwerk is simpelweg onmogelijk. Dit kan alleen met illegaal vuurwerk, ofwel explosieven."

Schutteman stelt dat er in Nederland naar schatting twee miljoen kilo illegaal vuurwerk binnenkomt. Daarvan zou de politie ieder jaar ruim 60.000 kilogram onderscheppen. "Als je als overheid zorgplicht voor de maatschappij hebt en je onderschept drie procent van dit levensgevaarlijke illegale vuurwerk, kan je maar één ding vaststellen: er gaat iets niet goed met de handhaving en de overheid schiet hierin enorm tekort."

Toch zijn er ieder jaar veel vuurwerkslachtoffers....

Het aantal meldingen van lichamelijk letsel als gevolg van vuurwerk daalt nog ieder jaar, zo stelt Schutteman. "Echter worden de cijfers nogal eens in de verkeerde context geplaatst. Zo wordt er gesproken over het totaal aantal incidenten tijdens de jaarwisseling, terwijl er maar in een klein aantal van de gevallen daadwerkelijk vuurwerk bij is betrokken. Het gaat daarbij vooral om illegaal vuurwerk dat de veroorzaker is van de grootste vernielingen en het zwaarste letsel."

"De bron die bij een melding aan moet geven om wat voor vuurwerk het gaat, is bijna altijd het slachtoffer zelf. En deze verklaart uiteraard dat het geen illegaal vuurwerk was, indien dit niet al is vastgesteld. Enige uitzondering op bovenstaande is oogletsel. Daarom pleiten wij ook voor het dragen van veiligheidsbrillen tijdens de jaarwisseling. Sterker nog, we geven ze gratis weg bij elke vuurwerk bestelling en zijn sinds enige jaren ook wettelijk verplicht gesteld dat te doen."

Volgens Schutteman belanden alleen mensen op de Eerste Hulp door illegaal vuurwerk. Slachtoffers zouden dan aangeven dat het mis is gegaan met legaal vuurwerk. "Raak je gewond bij het afsteken van illegaal vuurwerk, dan ben je onverzekerd, dus je kan op je vingers uittellen dat men altijd legaal vuurwerk de schuld geeft. Daarnaast zijn er helaas ook minderjarige of nog thuiswonende letselslachtoffers te betreuren die uit angst voor ouders en/of potentieel opgelegde straffen en boetes niet durven te vertellen dat ze illegaal vuurwerk hebben afgestoken en daarom aangeven legaal vuurwerk te hebben gebruikt."

"Met legaal consumentenvuurwerk worden geen bushokjes opgeblazen, geen verkeersborden vernield, geen ledematen afgerukt. Er komen geen mensen om met normaal gebruik van consumentenvuurwerk. Door legaal vuurwerk in Nederland (ten dele) te verbieden wordt de vraag naar en de import van Illegaal vuurwerk alleen maar groter. De problemen met illegaal vuurwerk dus ook. De dit jaar verboden types vuurwerk zijn nu al gretig ingekocht bij de ondernemers in de grensstreek aan de Duitse en Belgische zijde. Door niets te doen aan grenscontroles, is het Nederlands beleid daarmee direct verantwoordelijk voor een geschatte verdubbeling van Illegaal vuurwerk in Nederland."

Wat moet er dan gebeuren?

"Zoals we in een aantal landen kunnen zien welke een afsteekverbod hebben ingesteld heeft dit niet het gewenste resultaat opgeleverd. Sterker nog, het illegale vuurwerk maakt het voor de zware criminaliteit alleen maar stukken interessanter, want de vraag zwelt enorm aan. Met plaatselijke afsteekverboden, verbied je de miljoenen goedwillende burgers die siervuurwerk afsteken onder ons hun plezier omdat we niet in staat zijn enkele duizenden overtreders te beteugelen."

Wat is jouw conclusie?

"Het wordt tijd dat de kern van de vuurwerkproblematiek in Nederland wordt aangepakt. Geef het legale consumentenvuurwerk niet de schuld van de illegale knaloverlast. Pak illegaal vuurwerk qua opsporing en justitiële vervolging echt aan. En dus niet alleen met symboolacties waarbij slechts een fractie van het illegale vuurwerk in Nederland in beslag wordt genomen."