Jan Johan ten Have: Van diabeet tot duuratleet

Na zijn formidabele race tijdens de Olympische Spelen in Seoul in 1988 prijkte op een wand in het Olympisch dorp de alleszeggende tekst 'From hero to zero in 9.79 seconds'. Met de van zijn troon gevallen held werd Ben Johnson bedoeld, die een paar dagen daarvoor in een wereldrecordtijd de 100 meter had gewonnen. De Canadees bleek onder meer stanozolol te hebben gebruikt en werd gediskwalificeerd.

Dichter bij huis, en uiteraard op een ander niveau, zou voor Jan Johan ten Have uit Onstwedde een variant op bovengenoemde gevleugelde uitspraak kunnen worden bedacht. 'Van diabeet tot duuratleet in negen maanden' bijvoorbeeld. 

Om dit te begrijpen gaan we ruim een jaar terug in de tijd.

Het begon voor de journalist/tekstschrijver namelijk eind 2019, althans toen werd bevestigd wat hij eigenlijk al een tijdje wist. Ten Have zat bijna 25 jaar op tennis bij de plaatselijke tennisclub Uneswido, maar haakte pakweg vier jaar geleden af met een chronische schouderblessure. Sindsdien begon Ten Have wat te kwakkelen met zijn gezondheid. "Ik merkte dat ik de laatste jaren sneller moe begon te worden, had wat vage klachten en voelde me vaak niet fit. Uiteraard realiseerde ik me dat ik geen achttien meer was, maar ik wist ook dat de klachten niet pasten bij iemand van eind veertig."

Officieel diabetespatiënt

Ten Have besloot naar de dokter te gaan om zijn bloedwaarden na te laten kijken. De boodschap van de arts was duidelijk. "Hij zei: Het stadium van beginnend diabetes is gepasseerd. U bent nu officieel diabetespatiënt." Aangeraden werd om medicijnen te nemen en naar een diëtist te gaan om de ziekte onder controle te krijgen. "Dat zag ik niet zitten. Ik zei tegen de arts: 'Mag ik drie maanden de tijd om hier over na te denken?'"

De periode gebruikte Ten Have 'om wat dingen op een rij te zetten', zich te verdiepen in onder meer voeding en te praten met deskundigen. Hij legde zijn oor onder meer te luister bij orthomoleculair voedingsdeskundige Aljan Tempel, fysiotherapeut Gerard Koerts en massagetherapeut Erik Wilts, die hem ook behandelde voor zijn schouderblessure. Verder struinde Ten Have het internet af op zoek naar informatie en antwoorden op prangende vragen. "Ik kwam er achter dat er behoorlijk wat informatie te vinden is over bewegen en het voedingspatroon, maar dat de meningen ook sterk uiteenlopen. Het is dus zaak je eigen weg te vinden en te ondervinden wat voor jou werkt."

Buikvet

"Koerts legde mij bijvoorbeeld uit dat buikvet voor diabetespatiënten funest is. Hij raadde mij aan om iedere dag twaalf uur te vasten. Dat betekende niet eten tussen middernacht en twaalf uur 's ochtends. Om vet te verbranden zou ik dan op nuchtere maag wat aan intervaltraining moeten doen bij het uitlaten van de honden (Ten Have en zijn vriendin hebben twee viervoeters, red.). De Onstwedder volgde het advies op. "En daar liep ik dan, op zware kisten en met een lange jas om de schouders, achter de honden aan te draven."

"Erik Wilts, die aan hardlopen doet en onder meer al een marathon heeft gelopen, zei: 'Trek normale hardloopschoenen aan'. Ik heb toen ook maar meteen een trainingsjas en dergelijke aangeschaft. Intervaltrainingen tijdens het uitlaten van de honden, op hardloopschoenen, maar met een lange leren jas aan, ziet er namelijk niet uit. Dan loop je nog voor joker, ha, ha."

Wilts gaf Ten Have ook diverse looptips, onder andere over zijn ademhalingstechniek. En dit sorteerde effect. "April vorig jaar ben ik serieus begonnen met hardlopen. Al vrij snel liep ik tien kilometer aan één stuk. De basisconditie was er dus. Achteraf vind ik het ook opzienbarend dat het zo gemakkelijk ging. Wel moet ik hierbij aantekenen dat ik altijd al van duursport heb gehouden. Toen er bijvoorbeeld 's winters nog tochten geschaatst konden worden, legde ik ook zomaar een kilometer of zeventig, vijfenzeventig af."

(Meer) bewegen is één ding, het voedingspatroon aanpassen is een tweede. 

"Ik ben een Bourgondiër, hou van lekker eten en een goed glas of een biertje op z'n tijd. Daar moest ik ook een goede balans in weten te vinden. Ik ben bijvoorbeeld dol op paprikachips, en als ik een zak aanbrak, ging die ook vaak op. Daar ben ik nu mee gestopt." Maar dat is niet het enige, Ten Have hield zijn voedingspatroon helemaal tegen het licht. "Het is niet zo dat ik nu minder eet, wel eet is anders, noem het bewuster. Als ik 's avonds trek krijg grijp ik nu niet op de paprikachips, maar neem een stukje worst, ik eet volkorencrackers in plaats van brood, neem wat minder aardappelen."

Het zijn kleine dingen, die resultaat opleveren

"Het zijn kleine dingen, die resultaat opleveren. Als ik zin heb ik een stukje chocolade neem ik geen melkchocolade, maar kies ik voor 85 procent puur.  Ik snij nu bijvoorbeeld mijn eigen groenten in plaats van dat ik een pakje gebruik. En als ik zin heb in jus d' orange trek ik geen pak open, maar pel een sinaasappel. Dat is ook nog eens veel lekkerder. Kort samengevat zou je kunnen zeggen dat ik mijn totale hoeveelheid koolhydraten naar beneden heb gebracht. Niet door minder te eten, wel door bewuster te gaan eten."

Terugkomend op de uitspraak: 'Van diabeet tot duuratleet in negen maanden', kan dit ook worden gewijzigd in 'Van diabeet tot duuratleet in drie maanden', want binnen drie maanden was Ten Have's suikerniveau perfect.  "Het tweede meetmoment bij de huisarts, drie maanden nadat ik de diagnose diabetes kreeg. Toen de huisartsassistente na het prikken met het verlossende woord kwam: 'Je suiker is perfect, je hoeft niet aan de medicatie'. Dat was voor mij best een emotioneel moment. Daar had ik enkele maanden heel veel voor gedaan en als het effect dan daadwerkelijk daar is, dan doet dat wel wat met je. En het terugwinnen van dit stuk gezondheid, plus een voelbaar gezonder en fitter gevoel in het dagelijks leven, stimuleerde mij ook om vooral zo door te gaan!"

Door bewuster te eten en meer te bewegen is hij in negen maanden tijd vijftien kilogram afgevallen. "Meer afvallen is geen doel. Ik ben nu goed op gewicht. Het hardlopen beperk ik ook tot twee keer per week. Op de zaterdag loop ik vijftien tot soms vijfentwintig kilometer, doordeweeks een kilometer of tien. Daarbij kies ik één keer voor een verharde ondergrond en één keer voor een onverhard traject, om de stabiliteit te trainen. Er is mij ooit gezegd: 'Je wordt beter door herstel'. Vaker dan twee keer hardlopen per week doe ik dan ook niet. Ook daar ben ik bewust mee bezig. Ik heb dan ook nog niet zoiets gehad van: Dat was tegen de limiet aan."

Zaterdag mag ik weer

Dit gesprek vond plaats op een donderdag, daags ervoor heeft Ten Have ruim tien kilometer afgelegd. Bij het afscheid nemen klinkt het opgewekt: "Zaterdag mag ik weer. Weet je dat ik daar nu al naar uitkijk? Prachtig man. Lekker door de natuur, genieten van de omgeving, de dieren. Ik geniet van de vogels, de reeën die soms een stukje met mij mee rennen, heerlijk."