De tekeningen van Wim Romijn (23)

De Groningse kunstschilder, illustrator en auteur Wim Romijn geniet internationale faam als paardenschilder. Daarnaast schildert hij landbouwhuisdieren en wildlife. Zijn ontwerpen en illustraties dienden voor de vervaardiging van wenskaarten, kalenders, posters, borduurpakketten, portfolio’s en giclées. Hij toont op gezette tijden op deze site één van zijn tekeningen.... Dit keer Stien.

Iedere dag om vier uur stond ze op, zeven dagen in de week,  jaar in jaar uit. Een groot deel van het jaar elke ochtend en middag met paard en wagen vertrekken naar een open polder waar koeien haar loeiend onthaalden. Bij dichte mist, koude, hevige regenval, onweer of windkracht twaalf ( op de dijk werden de lege melkbussen van de wagen geblazen ) . Geen doorloop-melkwagen, die beschutting biedt, maar handmelken onder de blote hemel. Ook geen water- en winddichte kleding zoals we nu kennen, maar een jas die almaar zwaarder van de regen om haar schouders hing. Als de reservejas overdag werd gebruikt en eveneens nat regende, werd de minst natte bij het middagmelken weer aangetrokken.

Met de hand melken

Op twaalfjarige leeftijd leerde Stien met de hand melken. Dat heeft ze gedaan tot haar vijfenvijftigste jaar. Vanaf deze leeftijd hebben reumatische pijnen haar belet het zware werk voort te zetten. Op de boerderij en in het veld is toen begonnen met machinaal melken. Namen melken en schoonmaken van het melkgerei al vier uur per dag in beslag, de rest van de dag was nodig voor het onderhoud en schoonmaken van de boerderij, verzorgen van het vee en de huishouding. Een paar keer in de week had zij de handen vol aan het karnen en de boterbereiding, bestaande uit het afromen van de melk en meerdere keren kneden van de boter na het zouten en spoelen.

Volgens haar afnemers was er geen zuivelfabriek wier boter in smaak en kwaliteit kon tippen aan die van Stien. Het kazen is enige tijd uitgeprobeerd maar wilde niet echt van de grond komen. De gewenste kwaliteit kon op deze veengrond niet bereikt worden. Om er maar voor te zorgen dat haar hulpbehoevende moeder en zuster op de boerderij konden blijven wonen, nam zij ook die taak op zich. Nooit langer dan de duur van het melken, kon zij van huis. Voor Stien waren er geen baaldagen en exotische vakanties.

Inside-information

Zij was de vrouw die mij inside-information gaf, mij inwijdde in het klassieke boerenleven en vertrouwd maakte met begrippen als ‘strippen’ (met twee vingers melken) en ‘ met de volle hand melken ‘ . Veel schuim op de melk bij het handmelken, dan had je de ‘ goede slag ‘ te pakken. Begrippen die al geruime tijd tot het verleden behoren.

Ze vertelde angsten te hebben uitgestaan toen haar broer  met het nieuwe melkpaard, dat volgens de handelaar zo’n ervaren koetspaard was, voor haar ogen bijna verongelukte op de dijk. Dankzij het ingrijpen van de buurman/boer liep het goed af.  Het paard was niet vertrouwd met het geluid van rammelende lege melkbussen op de wagen en sloeg op hol.

De tragedies in haar leven die elkaar snel opvolgden: het overlijden van haar broer, haar gezondheid die snel achteruit ging, de landerijen die in andere handen kwamen, het op een middag afscheid nemen van alle koeien. Lakenveldse koeien die zij liefhad en die op deze boerderij gemiddeld twaalf jaar werden; een paar koeien bleven er zelfs tot hun twintigste.

Kristina, een vrouw zo dienstbaar en vol van liefde, hoeveel meer mag je van een mens verwachten?